Başlık: Haksız İşgal Tazminatı (Ecrimisil) Nedir? (TMK 995) | Şartları, Zamanaşımı ve Dava Süreci

Meta Açıklama: Ecrimisil davası nedir, haksız işgal tazminatı şartları nelerdir? TMK 995 kapsamında geriye dönük 5 yıllık zamanaşımı, bilirkişi hesabı, görevli mahkeme ve dava süreci rehberi.

Haksız İşgal Tazminatı (Ecrimisil) Nedir?

Ecrimisil (haksız işgal tazminatı); bir taşınmazın, hak sahibinin rızası olmaksızın hukuka aykırı ve kötü niyetli olarak kullanılması nedeniyle malikin uğradığı zararın giderilmesi amacıyla talep edilen bir tazminat türüdür.

Hukuki dayanağını 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’ndan (TMK) alır:

TMK m. 683/2: Malik, malını haksız yere elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü el atmanın önlenmesini de isteyebilir.
TMK m. 995: İyiniyetli olmayan zilyed, geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararları ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünler karşılığında tazminat ödemekle yükümlüdür.

Ecrimisil Davasının Şartları Nelerdir?

Bir ecrimisil davasının kabul edilebilmesi için şu şartların bir arada bulunması gerekir:

Haksız İşgal: Taşınmazı kullanan kişinin geçerli bir sözleşmeye (kira, kullanım hakkı vb.) veya kanuni bir hakka dayanmaması.
Kötü Niyet (Kötü niyetli Zilyetlik): İşgalde bulunan kişinin, taşınmazın kendisine ait olmadığını veya hak sahibinin rızası bulunmadığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması.
Zarar ve Faydalanma: Taşınmaz malikinin kullanım mahrumiyetinden doğan bir zarara uğraması veya haksız işgal edenin bu kullanımdan bir gelir/fayda sağlamış olması.
İntifadan Men Koşulu (Paydaşlar Arasında): Taşınmaz paylı veya elbirliği mülkiyetine tabi ise, bir paydaşın diğer paydaştan ecrimisil talep edebilmesi için kural olarak taşınmazdan yararlanma isteğini önceden (ihtarname vb. ile) iletmiş ("intifadan men etmiş") olması gerekir. (Ağaç dikilmesi, bina yapılması veya kiraya verilerek gelir elde edilmesi durumlarında bu koşul aranmaz).

Ecrimisil Geriye Dönük Kaç Yıl İstenebilir? (Zamanaşımı)

Ecrimisil eylemi niteliği itibarıyla bir haksız fiil teşkil etse de, zamanaşımı konusunda Yargıtay'ın yerleşik içtihatları uygulanmaktadır:

Yerleşik Yargıtay Uygulaması (5 Yıl): Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu'nun (YİBK) kararları uyarınca ecrimisil davaları 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Bu doğrultuda, dava tarihinden geriye dönük en fazla 5 yıllık haksız işgal tazminatı talep edilebilir.
Doktrindeki Haksız Fiil Tartışması: Her ne kadar haksız fiiller genel olarak 2 ve 10 yıllık zamanaşımına tabi olsa da, uygulamada mahkemeler YİBK kararlarını esas alarak 5 yıldan önceki dönemler için zamanaşımı def'ini dikkate almaktadır.

Dava Süreci Özet Tablosu

Husus

Açıklama

Hukuki Niteliği

Haksız fiile dayalı tazminat alacağı

Zamanaşımı Süresi

Dava tarihinden itibaren geriye dönük 5 yıl

Görevli Mahkeme

Asliye Hukuk Mahkemesi

Yetkili Mahkeme

Taşınmazın bulunduğu yer veya davalının yerleşim yeri mahkemesi

Faiz Türü

Dava/Dönem tarihlerinden itibaren Yasal Faiz

Ecrimisil Bedeli Nasıl Hesap his ve Dava Ne Kadar Sürer?

Ecrimisil miktarı, taşınmazın niteliğine göre (arsa, konut, işyeri, tarım arazisi) en az emsal kira bedeli esas alınarak hesaplanır.

Keşif ve Bilirkişi İncelemesi: Mahkemece taşınmaz başında keşif yapılır. Gayrimenkul değerleme uzmanı ve mülk bilirkişileri geçmiş 5 yıllık dönem için ÜFE/TÜFE oranları, emsal kira rayiçleri ve taşınmazın getirebileceği muhtemel gelirleri hesaplar.
Yargılama Süresi: Bilirkişi raporlarının hazırlanması, tarafların rapora itirazları ve ek rapor süreçleri nedeniyle bir ecrimisil davasının ilk derece mahkemesindeki yargılaması İstanbul gibi büyükşehirlerde ortalama 1,5 - 2 yıl sürmektedir.

Ecrimisil Davalarında Avukatın Önemi ve Hukuki Destek

Ecrimisil davalarında emsal kira bedellerinin doğru tespiti, kötü niyetin ispatı, zaman aşımı sürelerinin doğru hesaplanması ve özellikle paydaşlar arası uyuşmazlıklarda "intifadan men" şartının yerine getirilip getirilmediğinin tespiti davanın kaderini belirler. Hak kaybına uğramamak ve işgal tazminatını eksiksiz tahsil edebilmek adına sürecin tecrübeli bir gayrimenkul avukatı ile takip edilmesi önerilir.

HAKSIZ İŞGAL TAZMİNATI – ECRİMİSİL DAVASI YARGITAY KARARLARI

Konuyla ilgili bir kısım Yargıtay kararları aşağıdaki gibidir:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 16.02.2021 T. 2017/14-2266 E. 2021/91 K.

“39. Haksız işgal tazminatı ( ecrimisil ) ise, gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere; hak sahibinin kötü niyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarihli ve 22/4 Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı ve birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır. Bu sebeple ecrimisilde karşı tarafı temerrüde düşürmeye gerek yoktur. Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira bedeli, en fazlası mahrum kalınan gelir kaybı karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan ve kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda ( olumsuz zarar ) ecrimisilin kapsamını belirler.”

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 02.10.2018 T. 2017/1-1235 E. 2018/1386 K.

“4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 683. maddesi uyarınca bir şeye malik ( sahip ) olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir. Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız el atmanın önlenmesini de dava edebilir. Ecrimisilde bir kişinin malına haksız olarak el atan, zilyetliği elinde tutan, kullanan veya kira vererek gelir elde eden kişiden talep edilebilecek tazminat türüdür. Bir başka ifade ile ecrimisil, iyi niyetli olmayan zilyedin geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız olarak alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünler karşılığında ödemek zorunda olduğu tazminat olup, yasal dayanağını TMK'nın 995. maddesinden almaktadır.

Bilindiği üzere her paydaşın, paylı mülkiyet konusu şeyin tamamı ( veya bir kısmı ) üzerinde yararlanma hakkı bulunmaktadır. Bu hak, ne mekân ( yer ), ne de zaman itibariyle sınırlandırılmıştır. Hâl böyle olunca paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan, payına vaki el atmanın önlenilmesini veya ecrimisili kural olarak her zaman isteyebilir. Fakat yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre paylı bir taşınmazda paydaşlardan birinin diğerinden ecrimisil ( işgal tazminatı ) isteyebilmesi yararlanmadan men istemine karşı konulması hâlinde mümkündür. Ne var ki taşınmazın kullanma biçimi tüm paydaşlar arasında varılan bir anlaşma ile belirlenmiş ya da fiili bir kullanma biçimi oluşmuş, uzun süre paydaşlar bu durumu benimsemişler ise kayıtta paylı, eylemsel olarak ( fiilen ) bağımsız bu oluşumun tapuda yapılacak resmî taksime veya şûyuun satış suretiyle giderilmesine, yahut o yerde bir imar uygulaması yapılmasına kadar korunması, "ahde vefa" kuralının yanında TMK'nın 2. maddesinde düzenlenen iyi niyet kuralının da bir gereğidir. O hâlde payına karşılık taşınmazda çekişmesiz kullandığı yer bulunan paydaşın açacağı ecrimisil davasının dinlenilme olanağı yoktur.”

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 23.01.2020 T. 2017/1-1241 E. 2020/51 K.

“14. Mecelle'den aktarılmak suretiyle günümüz hukukunda da kullanılan ecrimisil kavramı, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimidir. Gerek öğreti ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere, hak sahibinin kötü niyetli zilyetten isteyebileceği bir tür tazminattır.

15. Ecrimisilde; bir malın hak sahibinin izni ve rızası dışında kötü niyetli olarak işgal ve kullanımı söz konusudur.

16. Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 08.03.1950 tarih ve 22/4 Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı ve birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile bir haksız eylem sayılması gerektiği, başkasının taşınmazını haksız olarak işgal edip kullanmış olan kötü niyetli kimsenin taşınmazı haksız olarak elinde tutmuş olmasından doğan zararları ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği semereleri tazmin ile mükellef olduğu vurgulanmıştır.

17. Nitekim TMK'nın 995. maddesinin birinci fıkrasında, iyi niyetli olmayan zilyedin geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorunda olduğu hüküm altına alınmıştır.

18. Bu zararın en azı kira geliri karşılığı olan zarardır. Ancak, haksız işgalden doğan zarar her zaman kira geliri karşılığı olan zarar kadar olmayıp çok daha kapsamlı olabilir. Bu nedenle, haksız işgalden doğan normal veya hor kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda şeklinde tanımlanan olumsuz zarar ecrimisilin kapsamını belirler.

19. Görüleceği üzere işgal tazminatı hakkının doğumu, başlıca iki koşulun gerçekleşmiş olmasına bağlıdır. Bunlar; işgal eylemini gerçekleştiren kişinin kötü niyetli oluşu ve işgal nedeniyle hak sahibinin zarara uğramasıdır.

20. Haksız zilyetlikte, kişiye zilyetliği sağlamaya yetki veren bir hak bulunmamaktadır. Zilyedin gerçekte bir hakkı olmadığını bilip bilmemesi ve bilebilecek durumda olup olmamasına göre de haksız zilyetlik "iyi niyetli zilyetlik" ve "kötü niyetli zilyetlik" şeklinde ayrıma tabi tutulmaktadır.

21. Kötü niyetli zilyet, eşya üzerindeki hakimiyetinin bir hakka dayanmadığını, diğer bir anlatımla zilyetliğinin hakka uygun bulunmadığını bilen ya da somut olayın özelliklerine göre bilmesi gereken kişidir. TMK'nın 3. maddesi uyarınca, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyi niyet iddiasında bulunamaz.

22. Kuşku yoktur ki, zilyedin iyi veya kötü niyetli oluşu, mahkemelerce her somut olay ve durumun özelliği dikkate alınarak takdir edilecektir.”

Google Sites

Report abuse