Şantaj Suçu Nedir? (TCK 107)

Şantaj; Türk Dil Kurumu tarafından "herhangi bir çıkar sağlamak amacıyla bir kimseyi, kendisiyle ilgili lekeleyici, gözden düşürücü bir haberi yayma veya açığa çıkarma tehdidiyle korkutma" olarak tanımlanmıştır.

Ceza hukukunda ise şantaj suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun "Kişilere Karşı Suçlar" kısmının "Hürriyete Karşı Suçlar" başlıklı bölümünde 107. maddede düzenlenmiştir. Şantaj suçuyla korunan hukuki değer; kişinin irade özgürlüğü, karar verme hürriyeti ile şeref, haysiyet ve malvarlığı haklarıdır.

Şantaj Suçunun Biçimleri ve Cezası Nelerdir?

TCK m. 107, şantaj suçunun iki farklı işleniş biçimini ve yaptırımlarını düzenlemiştir:

1. Hakkın Kullanılması veya Yükümlülük Üzerinden Şantaj (TCK 107/1)

Hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından veya yapmayacağından bahisle; bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlayan kişi:

1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ve
5.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

(Örneğin: Bir alacaklının, borçlusuna "Borcunu ödemezsen seni icraya veririm" demesi yasal hakkıdır; ancak "Bana fazladan para vermezsen veya eşini işe almazsan seni icraya veririm" diyerek haksız menfaat talep etmesi şantaj suçunu oluşturur.)

2. Şeref ve Saygınlığa Zarar Verici Hususların Açıklanması Tehdidi (TCK 107/2)

Kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla, bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunulması halinde de fail:

1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ve
5.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

(Örneğin: Kişinin özel hayatına ilişkin fotoğraflarını, videolarını veya mesajlarını internette/sosyal medyada yayma tehdidiyle para, cinsel birliktelik veya başka bir çıkar talep edilmesi bu fıkra kapsamındadır.)

Şantaj Suçu ile Tehdit Suçu Arasındaki Fark Nedir?

Genel tehdit suçunda (TCK 106) fail, mağdura bir zarar vereceğinden bahisle onu korkutur. Şantaj suçunda (TCK 107) ise fail, mağduru sadece korkutmakla kalmaz; bu korkudan faydalanarak mağduru haksız bir şey yapmaya/yapmamaya veya faile haksız bir yarar (çıkar) sağlamaya zorlar. Dolayısıyla yarar sağlama amacı ve şarta bağlama unsuru şantajı tehditten ayıran ana kriterdir.

Şantaj Suçunda Şikâyet Süresi, Uzlaşma ve Görevli Mahkeme

Soruşturma Usulü: Şantaj suçu şikâyete tabi değildir; Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından re'sen (kendiliğinden) soruşturulur.
Uzlaşma: Şantaj suçu, uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında yer almaz.
Görevli Mahkeme: Bu suçta yargılama yapmaya görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi'dir.

Şantaj Davalarında Hukuki Destek ve Avukatın Önemi

Sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları (WhatsApp vb.) ve internet üzerinden işlenen şantaj suçlarında; dijital delillerin (ekran görüntüleri, mesaj kayıtları, IP adresleri vb.) hukuka uygun şekilde tespiti ve savcılığa sunulması vital önem taşır. Delillerin karartılmasının önüne geçilmesi, faillerin tespiti ve ceza almalarının sağlanması adına sürecin tecrübeli bir ceza avukatı ile takip edilmesi tavsiye edilir.

ŞANTAJ SUÇU VE CEZASI YARGITAY KARARLARI

Konuyla ilgili olarak Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 19.12.2017 T. 2015/291 E. 2017/558 K. sayılı kararı aşağıdaki gibidir:

“Şantaj suçu, 5237 sayılı TCK'nun 107. maddesinde “Hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından veya yapmayacağından bahisle, bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır” şeklinde düzenlenmiş iken, anılan hükmün yeterli olmadığı ve eksik yönlerinin bulunduğu, bunun sonucu olarak da şantaj oluşturabilecek bazı eylemlerin bu madde kapsamında kalmayacağı eleştirileri üzerine, 08.07.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5377 sayılı Kanun ile maddeye; “Kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunulması halinde de birinci fıkraya göre cezaya hükmolunur” biçiminde ikinci fıkra eklenmiştir.

Nitekim, değişikliğe ilişkin gerekçede de; “Kişinin yarar sağlamak maksadıyla bir başkasının şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususları açıklayacağı veya isnat edeceği tehdidinde bulunması halinin tehdit suçuna ilişkin ‘sair kötülük’ kapsamında değerlendirilmesinin daha az cezayı gerektireceği eleştirisi karşısında, madde metnine söz konusu fıkra eklenmiştir” denilmektedir.

Maddenin uyuşmazlık konusunu ilgilendiren ve birinci fıkrasından farklı unsurlar içeren ikinci fıkrasına göre, kendisine ya da başkasına yarar sağlamak için kişinin şeref ve saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususları açıklayacağı veya isnat edeceği tehdidinde bulunan fail, maddenin birinci fıkrasında öngörülen hapis ve adli para cezası ile cezalandırılacaktır. Tehdit suçunun özel bir görünüm şekli olan bu suçtaki seçimlik hareketler, mağdurun şeref ve saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunulmasıdır.

Türk Dil Kurumu Türkçe sözlüğünde; "başkasının, birine gösterdiği saygının dayandığı kişisel değer" olarak tanımlanan ve "kişilik değeri” olarak da isimlendirilebilecek olan şeref, insanın sosyal ve ahlaki değerlerinin bütününden oluşmakta ve insanın kendisine karşı hissettiği iç değer ile başkalarının gözündeki saygınlığını da kapsamaktadır. Saygınlık ise, "saygı görme, değerli, güvenilir olma durumu, itibar, prestij" anlamlarına gelmektedir. Söz konusu suçta açıklanacağı veya isnat edileceği ifade edilen hususların, kişinin şeref ve saygınlık değerlerine zarar verecek nitelikte olması gerekmektedir.

Açıklanacağı tehdidinde bulunulan hususun suçtan önce gerçekleşmiş, diğer bir deyişle geçmişte kalmış olması fiilen zorunlu olmakla birlikte, mağdurun bu duruma düşmesinde failin etkisinin olup olmamasının veya açıklanacağı tehdidinde bulunulan durum itibarıyla mağdurun meşru zeminde olup olmamasının suçun oluşumu bakımından bir önemi bulunmamaktadır. Açıklanacağı bildirilen hususların herkes tarafından bilinmeyen olgular olması da zorunludur, zira herkesin bildiği bir durum yeteri kadar korkutuculuk sağlamayacağından, suçu oluşturmaya elverişli olmayacaktır.

Suç ile elde edilmek istenilen yarar üzerinde de kısaca durmakta fayda bulunmaktadır. Öncelikle belirtmek gerekir ki, tehdit edilen mağdurdan sanığa veya başkasına bir yarar sağlamasının istenilmesi bu suçun oluşumu için şarttır. TCK'nun 107. maddesinin birinci fıkrasında 'haksız bir çıkar' denilmesine karşın uyuşmazlık konusuyla ilgili ikinci fıkrasında sadece 'yarar' ifadesine yer verilmiş olması, bu iki kavramın birbirinden farklı olduğu anlamına gelmemektedir. İkinci fıkrada belirtilen yararın da haksız bir yarar olması suçun oluşması bakımından gereklidir. Talep edilen yararın failin zaten hakkı olan bir hususa ilişkin olması durumunda şantaj suçu oluşmayacaktır. Elde edilmek istenilen yarar; para, mal veya bir hizmet sağlanması gibi maddi bir değer olabileceği gibi örneğin cinsel ilişkiye girmeyi temin etme gibi maddi değer dışında başka bir fayda da olabilir. Ayrıca yararın elde edilmiş olması suçun tamamlanması bakımından gerekli olmayıp yarar sağlamak maksadıyla şeref ve saygınlığa zarar verebilecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnad edileceğine ilişkin tehdidin mağdura ulaştırılması suçun tamamlanması açısından yeterlidir.

Şantaj, yarar sağlamak maksadıyla kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki bir hususun açıklanacağı veya isnat edileceği beyanında bulunmakla tamamlanan bir suçtur. Kısacası zorlama teşkil eden hareketlerin gerçekleştirilmesiyle şantaj tamamlanır, ayrıca bir neticenin gerçekleşmesi gerekli değildir. Suçun tamamlanabilmesi için failin amacına ulaşmış olması şart değildir. Mağdurun iradesinin gerçekten etkilenip etkilenmediği araştırılmaksızın zorlamaya elverişli hareketlerin gerçekleştirilmesiyle suç tamamlanacaktır. Kural olarak şantaj, teşebbüse elverişli bir suç değildir. Ancak icra hareketlerinin bölünebildiği hallerde suçun teşebbüse elverişli olduğunu kabul etmek gerekir. Buna göre örneğin, hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından ya da yapmayacağından bahsetme veyahut şeref veya saygınlığa zarar verebilecek bir hususu açıklama veya isnat etme yönündeki tehdidin mektupla gerçekleştirilmesi durumunda mektubun muhatabına ulaşmadan ele geçirilmesi halinde teşebbüs mümkün olacaktır.”

Google Sites

Report abuse