Başlık: Adli Kontrol Şartı Nedir? (CMK 109) Şartları, Tedbirleri ve İtiraz Süreci

Meta Açıklama: Adli kontrol şartı nedir, nasıl uygulanır? CMK 109 kapsamında adli kontrol tedbirleri, yurt dışı çıkış yasağı, imza yükümlülüğü ve karara itiraz hakkında detaylı hukuki rehber.

Adli Kontrol Şartı Nedir? (CMK 109)

Adli kontrol; bir suç sebebiyle yürütülen soruşturma veya kovuşturmada, tutuklama şartlarının bulunmasına rağmen şüphelinin/sanığın cezaevine gönderilmesi yerine belirli yükümlülüklere tabi tutularak denetim altına alınmasıdır.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 109 ve devamı maddelerinde düzenlenen adli kontrol; kişi hürriyetini en az kısıtlayan, tutuklamaya alternatif bir koruma tedbiridir.

Adli Kontrol Kararı Verilmesinin Şartları Nelerdir?

Bir şüpheli veya sanık hakkında adli kontrol kararı verilebilmesi için kanunda aranan temel şartlar şunlardır:

Tutuklama Nedenlerinin Varlığı: Kanunen tutuklama kararı verilebilecek (kuvvetli suç şüphesi, kaçma veya delilleri karartma şüphesi gibi) durumların mevcut olması gerekir.
Orantılılık ve Ölçülülük: Tutuklama tedbirinin ağır veya orantısız olacağı hallerde hâkim, tutuklama yerine adli kontrole karar verir.
Tutuklama Yasağı Olan Haller: Kanun gereğince tutuklama yasağı öngörülen suçlarda (örneğin hapis cezasının üst sınırı 2 yıldan az olan suçlar) da adli kontrol hükümleri uygulanabilir.

Adli kontrol kararı; soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısının istemi ve Sulh Ceza Hâkiminin kararı ile, kovuşturma (dava) evresinde ise görevli mahkeme tarafından yargılamanın her aşamasında verilebilir.

Özel Durumlarda Adli Kontrol Uygulaması (Ağır Hastalık ve Hamilelik)

Kanun koyucu, kişilerin özel ve insani durumlarını gözeterek bazı hallerde tutuklama yerine öncelikli olarak adli kontrol uygulanmasını emretmiştir:

Ağır Hastalık veya Engellilik: Maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu (cezaevi) koşullarında hayatını yalnız idame ettiremediği tespit edilen şüpheliler hakkında tutuklama yerine adli kontrol kararı verilebilir.
Gebe veya Yeni Doğum Yapmış Kadınlar: Hamile olan veya doğurduğu tarihten itibaren 6 ay geçmemiş bulunan kadın şüphelilerin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir.

ADLİ KONTROL TEDBİRLERİ NELERDİR?

Adli kontrol tedbirleri aşağıdaki şekildedir:

Yurt dışına çıkamamak.
Hakim tarafından belirlenen yerlere, belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurmak (Karakolda imza atma).
Hakimin belirttiği merci veya kişilerin çağrılarına ve gerektiğinde meslekî uğraşlarına ilişkin veya eğitime devam konularındaki kontrol tedbirlerine uymak.
Her türlü taşıtları veya bunlardan bazılarını kullanamamak ve gerektiğinde kaleme, makbuz karşılığında sürücü belgesini teslim etmek.
Özellikle uyuşturucu, uyarıcı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amacıyla, hastaneye yatmak dahil, tedavi veya muayene tedbirlerine tabi olmak ve bunları kabul etmek.
Şüphelinin parasal durumu göz önünde bulundurularak, miktarı ve bir defada veya birden çok taksitlerle ödeme süreleri, Cumhuriyet savcısının isteği üzerine hakimce belirlenecek bir güvence miktarını yatırmak.
Silah bulunduramamak veya taşıyamamak, gerektiğinde sahip olunan silahları makbuz karşılığında adli emanete teslim etmek.
Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hakim tarafından miktarı ve ödeme süresi belirlenecek parayı suç mağdurunun haklarını güvence altına almak üzere ayni veya kişisel güvenceye bağlamak.
Aile yükümlülüklerini yerine getireceğine ve adli kararlar gereğince ödemeye mahkum edildiği nafakayı düzenli olarak ödeyeceğine dair güvence vermek.
Konutunu terk etmemek.
Belirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek.
Belirlenen yer veya bölgelere gitmemek.

ADLİ KONTROL ŞARTI NE KADAR SÜRER?

Adli kontrol süreleri aşağıdaki gibidir:

- - Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde 2 yıl + 1 yıl uzatılabilir.
  - Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde 3 yıl + 3 yıl uzatılabilir (terör suçlarında + 4 yıl uzatılabilir).
  - Adli kontrol süreleri, çocuklar bakımından yarı oranda uygulanır.

ADLİ KONTROL ALAN KİŞİ TUTUKLANIR MI?

Adli kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında, hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun, yetkili yargı mercii hemen tutuklama kararı verebilir.

Azami tutukluluk süresinin dolması nedeniyle verilen adli kontrol tedbirinin ihlali halinde de tutuklama kararı verilebilir. Ancak, bu durumda tutuklama süresi ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde 9 aydan, diğer işlerde 2 aydan fazla olamaz.

ADLİ KONTROL NASIL SONA ERER?

Adli kontrol kararı; hakim ya da mahkeme tarafından adli kontrol kararının kaldırılmasına karar verilene kadar devam eder.

Google Sites

Report abuse