Başlık: Suçun İşlenmesine Yardım Etme ve İştirak (TCK 39-40) | Şartları ve Cezası

Meta Açıklama: Suçun işlenmesine yardım etme nedir, suça iştirak şartları nelerdir? TCK 39 ve 40 kapsamında maddi-manevi yardım etme, bağlılık kuralı ve iştirak cezası.

Suça İştirak Nedir?

Ceza hukukunda iştirak; tek bir kişi tarafından işlenebilen bir suçun, birden fazla kişi tarafından fikir ve eylem birliği (işbirliği) içerisinde işlenmesini ifade eder. Suça iştirak eden kişilerin fiile yaptıkları katkının niteliği ve derecesi, taşıyacakları ceza sorumluluğunu belirler.

Fail ve Şerik Kavramları

Suçun işlenişinde yer alan suç ortakları konumlarına göre iki ana gruba ayrılır:

Fail: Suçun kanuni tanımında yer alan icra hareketlerini bizzat veya birlikte gerçekleştiren kişidir.
Şerik: Suçun icrasına katılmakla birlikte, katkısının niteliği gereği kanuni tanımdaki ana fiili gerçekleştirmeyen suç ortağıdır. Türk Ceza Kanunu’na göre şeriklik; azmettirme ve yardım etme olmak üzere iki şekilde gerçekleşir.

Suça İştirakın Şartları Nelerdir?

Bir suç ortaklığından ve iştirak sorumluluğundan bahsedebilmek için kanunen şu unsurların gerçekleşmesi gerekir:

Kasten ve hukuka aykırı olarak işlenmiş bir fiilin varlığı,
Birden fazla kişinin bu fiilin işlenmesine katkıda bulunması,
İştirak edenlerin sorumluluğu için ana suçun en azından teşebbüs aşamasına varmış olması.

Suçun İşlenmesine Yardım Etme Türleri (TCK 39)

Türk Ceza Kanunu’nun 39/2. maddesine göre yardım etme, eylemin niteliğine göre maddi yardım ve manevi yardım olarak ikiye ayrılır:

1. Maddi Yardım Etme

Araç Sağlama: Suçun işlenmesinde kullanılacak araç, gereç veya silahları temin etmek.
İcrayı Kolaylaştırma: Suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında maddi destekte bulunarak suçun icrasını kolaylaştırmak.

2. Manevi Yardım Etme

Teşvik Etmek: Suç işleme düşüncesi olan kişiyi eyleme teşvik etmek.
Kararı Kuvvetlendirmek: Kişinin suç işleme yönündeki kararını pekiştirmek.
Yardım Vaadinde Bulunmak: Suçun işlenmesinden sonra faile yardım edeceğini önceden vaat etmek.
Yol Göstermek: Suçun nasıl ve ne şekilde işleneceği konusunda rehberlik etmek veya rehberlik sağlayacak bilgiler vermek.

İştirakte Bağlılık Kuralı Nedir? (TCK 40)

Bağlılık kuralı (TCK m. 40); kanuni tanımdaki fiili bizzat gerçekleştirmeyen veya özel faillik vasfı taşımayan şerikin (yardım edenin), asıl failin kasten ve hukuka aykırı olarak işlediği fiile bağlı olarak cezalandırılmasıdır. Yardım eden kişinin cezalandırılabilmesi için asıl failin cezalandırılabilir bir icra hareketine (en azından teşebbüse) başlamış olması şarttır.

İştirak Halinde İşlenen Suçlarda Gönüllü Vazgeçme

İştirak halinde işlenen suçlarda, suç ortaklarından biri suçun tamamlanmasından kendi iradesiyle vazgeçebilir:

Gönüllü vazgeçen kişinin çabası dışında başka bir sebeple suç işlenmemişse veya kişinin tüm engelleme gayretine rağmen suç diğer ortaklarca işlenmişse, vazgeçen kişi hakkında gönüllü vazgeçme hükümleri uygulanır.
Gönüllü vazgeçme şahsi bir cezasızlık sebebi olduğundan, yalnızca vazgeçen kişiyi bağlar; diğer suç ortaklarına (şeriklere veya faillere) sirayet etmez.

Ceza Davalarında İştirak ve Hukuki Destek

Bir davanın yargılama sürecinde sanığın "müşterek fail" mi yoksa yalnızca "yardım eden" mi olduğunun tespiti verilecek ceza miktarını doğrudan değiştirir (yardım eden kişiye TCK 39 uyarınca ceza indirimi uygulanır). Eylemin nitelendirilmesi, delillerin analizi ve savunmanın doğru kurgulanması hayati önem taşıdığından, sürecin tecrübeli bir ceza avukatı tarafından takip edilmesi gereklidir.

SUÇUN İŞLENMESİNE YARDIM ETME YARGITAY KARARLARI

Konuyla ilgili bir kısım Yargıtay kararları aşağıdaki gibidir:

Yargıtay Ceza Genel Kurulu 15.12.2020 tarih, 2018/20-36 E. 2020/521 K.

“İştirak; bir kişi tarafından işlenebilen bir suçun, birden fazla kimse tarafından işbirliği içinde işlenmesini ifade eder. 5237 Sayılı TCK sisteminde suça iştirak eden herkes, sırf iştirak ettiği için değil, suçun işlenişindeki katkısı ve bu katkının önemine göre cezalandırılmaktadır. Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştirenlerden her biri fail olarak sorumlu tutulmakta, böylece suçun işlenişi üzerinde birlikte hâkimiyet kurarak suçu işleyen kimseler, suç için kanunda öngörülmüş ceza ile cezalandırılmaktadır.

Suçun icrasına iştirak etmekle birlikte, işlenişine bulunduğu katkının niteliği gereği kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen diğer suç ortaklarına "şerik" denilmekte olup, kanunda şeriklik; azmettirme ve yardım etme olarak iki farklı şekilde düzenlenmiştir. Buna göre, kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen veya özel faillik vasfını taşımadığı için fail olmayan suç ortağı, gerçekleşen fiilden, "bağlılık kuralı" uyarınca sorumlu olmaktadır.”

Yargıtay Ceza Genel Kurulu 18.03.2021 tarih, 2020/1-465 E. 2021/122 K.

“TCK'nın 39/2. maddesindeki düzenlemeye göre, yardım etme; maddi yardım ve manevi yardım olarak ikiye ayrılmaktadır.

1- ) Bir suçun işlenmesine maddi yardımda bulunma çok çeşitli şekillerde ortaya çıkmakla birlikte anılan maddede maddi yardım;

a- ) Suçun işlenmesinde kullanılan araçları temin etmek,

b- ) Suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında maddi yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak,

Olarak sayılmış,

2- ) Manevi yardım ise;

a- ) Suç işlemeye teşvik etmek,

b- ) Suç işleme kararını kuvvetlendirmek,

c- ) Suçun işlenmesinden sonra yardımda bulunmayı vaad etmek,

d- ) Suçun nasıl işleneceği konusunda yol göstermek,

Şeklinde belirtilmiştir.

Kişinin eyleminin, bir suça katılma aşamasına ulaşıp ulaşmadığı, ulaşmışsa da suça katılma düzeyinin belirlenmesi için, eylemin bir aşamasındaki durumun değil, eylemin yapılması için verilen kararın, bu kararın icra ediliş biçiminin, olay öncesi, sırası ve sonraki davranışların da dikkate alınıp, tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.”

Yargıtay Ceza Genel Kurulu 17.12.2020 tarih, 2016/1-1171 E. 2020/525 K.

“Suçun icrasına iştirak etmekle birlikte, işlenişine bulunduğu katkının niteliği gereği kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen diğer suç ortaklarına “şerik” denilmekte olup, 5237 Sayılı TCK'da şeriklik, azmettirme ve yardım etme olarak iki farklı şekilde düzenlenmiştir. Buna göre, kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen veya özel faillik vasfını taşımadığı için fail olamayan bir suç ortağı, gerçekleşen fiilden 5237 Sayılı Kanun'un 40. maddesinde düzenlenen bağlılık kuralı uyarınca sorumlu olmaktadır.”

Yargıtay Ceza Genel Kurulu 24.03.2015 tarih, 2014/10-183 E. 2015/62 K.

“gönüllü vazgeçme şahsi bir cezasızlık sebebi olarak öngörüldüğünden dolayı, bunun diğer şeriklere etkisi yoktur. TCK'nun 41. maddesine göre sadece gönüllü vazgeçen bu vazgeçmeden yararlanacak, hareketin nedensellik değerini ortadan kaldırmayan diğer şeriklerin sorumlulukları sürecektir.”

Google Sites

Report abuse