Başlık: Suça Teşebbüs Nedir? (TCK 35) Şartları ve Teşebbüs İndirimi Oranları

Meta Açıklama: Suça teşebbüs nedir, şartları nelerdir? TCK 35 kapsamında suça teşebbüs indirimi oranları, ceza hesaplaması ve icra hareketleri hakkında detaylı rehber.

Suça Teşebbüs Nedir? (TCK 35)

Suça teşebbüs; failin kastettiği bir suçu işlemek amacıyla elverişli hareketlerle doğrudan icraya başlaması, ancak elinde olmayan nedenlerle suçun tamamlanamaması veya amaçlanan sonucun gerçekleşmemesidir.

Ceza hukukunda kural olarak suçun tamamlanmış hali cezalandırılır. Ancak Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 35. maddesi uyarınca, suç tamamlanamasa dahi toplum düzenini ihlal eden ve tehlike yaratan icra hareketleri "teşebbüs" kapsamında cezalandırılmaktadır.

Suça Teşebbüsün Şartları Nelerdir?

Bir fiilin suça teşebbüs aşamasında kaldığından bahsedebilmek için şu üç temel unsurun bir arada bulunması gerekir:

Kasıtlı Bir Suç İşleme Kararı: Teşebbüs yalnızca kasten işlenen suçlarda mümkündür. Taksirli (dikkatsizlik veya tedbirsizlikle işlenen) suçlara teşebbüs edilemez.
Elverişli Hareketlerle Doğrudan Doğruya İcraya Başlanması: Failin suç yolunda ilerlerken sadece "hazırlık hareketleri" yapması (örneğin hırsızlık için merdiven satın alması) teşebbüs için yeterli değildir. Suçun kanuni tanımındaki fiilin icrasına (örneğin eve girmeye çalışılmasına) başlanmış olması gerekir.
Eylemin Elde Olmayan Nedenlerle Tamamlanamaması: İcra hareketlerinin yarıda kalması veya sonucun gerçekleşmemesi, failin kendi isteğiyle değil; polis müdahalesi, engellenme veya dış etkenler gibi iradesi dışındaki bir sebepten kaynaklanmalıdır. (Fail kendi isteğiyle vazgeçerse TCK 36 "Gönüllü Vazgeçme" hükümleri uygulanır.)

Teşebbüste "Elverişlilik" Unsuru Ne Anlama Gelir?

Kişinin suça teşebbüsten dolayı cezalandırılabilmesi için gerçekleştirilen eylemin ve kullanılan araçların elverişli olması şarttır:

Araç ve Hareket Elverişliliği: Yapılan hareketlerin objektif olarak suçun kanuni tanımında öngörülen sonucu meydana getirmeye elverişli olması gerekir.
Uygun Kullanım: Aracın, fail tarafından amaçlanan neticeyi gerçekleştirmeye uygun biçimde kullanılması zorunludur (örneğin çalışmayan oyuncak bir tabancayla öldürme suçuna teşebbüs edilemez).

Suça Teşebbüs İndirimi Ne Kadardır? (Ceza Hesaplama)

Suçun teşebbüs aşamasında kalması durumunda faile verilecek cezada kanuni indirim uygulanır. TCK’nın 35/2. maddesine göre teşebbüs indirimi oranları şu şekildedir:

Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezası Gerektiren Suçlarda: Ağırlaştırılmış müebbet yerine 13 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası verilir.
Müebbet Hapis Cezası Gerektiren Suçlarda: Müebbet hapis yerine 9 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası verilir.
Süreli Hapis ve Diğer Cezalarda: Verilecek temel cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı (1/4 ile 3/4 arası) indirilir. Hâkim, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığını göz önünde bulundurarak bu aralıkta bir indirim oranı belirler.

Ceza Davalarında Teşebbüs Değerlendirmesi ve Hukuki Destek

Ceza yargılamasında bir eylemin "hazırlık hareketi" mi yoksa "icra hareketi" mi olduğu, teşebbüsün nerede kaldığı ve uygulanacak ceza indirimi oranları hayati öneme sahiptir. Yanlış nitelendirmeler sanığın gereğinden fazla ceza almasına yol açabilir. Bu nedenle ceza davalarında savunmanın tecrübeli bir ceza avukatı tarafından yapılandırılması büyük önem taşır.

SUÇA TEŞEBBÜS YARGITAY KARARLARI

Konuyla ilgili olarak Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 16.06.2020 tarih, 2016/1-1173 E. 2020/292 K. sayılı kararı aşağıdaki gibidir:

“Teşebbüs ise TCK'nın 35. maddesinin birinci fıkrasında; “Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur" şeklinde tanımlanmıştır. Teşebbüsün varlığından söz edilebilmesi için;

1- ) Kasıtlı bir suç işleme kararı olmalı,

2- ) Elverişli hareketlerle suçun doğrudan doğruya icrasına başlanmalı,

3- ) Failin elinde bulunmayan nedenlerle suç tamamlanamamalı ya da amaçlanan sonuç gerçekleşmemelidir.

Suça teşebbüste fail, suçu tamamlamak amacıyla hareket etmesine karşın, elinde olmayan nedenlerden dolayı fiilini gerçekleştirememekte, bu durumda kişiye tamamlanmış suça oranla daha az ceza verilmektedir.

Sanığın eyleminin belirlenmesi açısından "elverişli hareketlerle suçun doğrudan doğruya icrasına başlama" şartı da değerlendirilmelidir.

5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 35. maddesinin gerekçesinde; 765 Sayılı Kanun'daki "eksik - tam teşebbüs" ayrımına son verildiği, bu ayrımın objektif bir ölçütünün bulunmadığı ve uygulamada bir takım tereddütlere yol açtığı belirtildikten sonra, getirilen diğer bir yeniliğin icra hareketlerinin başlangıcına ilişkin olduğu, "failin kastının şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya çıkmasıyla icranın başlayacağı" yolundaki subjektif ölçütün kabul edilmesi durumunda kişinin düşüncesi ve yaşam tarzı dolayısıyla cezalandırılmasına varabilecek bir uygulamaya yol açılacağı, çünkü hazırlık hareketleri aşamasında da kastın varlığının şüpheye yer vermeyecek biçimde tespit edilebilmesinin mümkün bulunduğu, suçun icrasıyla ilgisiz davranışların dahi suç kastını ortaya koyduğu gerekçesiyle cezalandırılabileceği, o nedenle tasarıdaki "kastı şüpheye yer bırakmayacak" kriterinin madde metninden çıkartılarak "doğrudan doğruya icraya başlama" ölçütünün kabul edildiği, böylece işlenmek istenen suç tipiyle belirli bir yakınlık ve bağlantı içindeki hareketlerin yapılması hâlinde suçun icrasına başlanılmış sayılacağı açıklanmış; ayrıca kullanılan aracın suçun kanuni tanımında öngörülen fiili meydana getirmeye elverişli olması gerektiği, ancak elverişliliğin sadece kullanılan araç bakımından değil, suçun konusu da dâhil olmak üzere bütün fiil yönünden bulunması gerektiği, bu nedenle maddeye, suça teşebbüsün bu unsurunu tam anlamıyla ifade eden "uygun hareketler" kavramının dâhil edildiği belirtilmiştir.

Görüldüğü gibi 765 Sayılı Kanun'da icra hareketlerinin başlangıcı konusunda açık bir ifadeye yer verilmezken, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu'nda doğrudan doğruya icraya başlama ölçütü kabul edilmiştir. Ancak soyut olan bu kavramın nasıl anlaşılması gerektiği konusu açık olmayıp cezalandırılabilen davranışın ne zaman başladığını belirlemek her zaman kolay değildir.

Genel olarak suçun dış dünyada oluşmaya başladığı süreç, "hazırlık hareketleri" ve "icra hareketleri" olmak üzere birbirinden farklı iki aşamaya ayrılmaktadır. Suçu işlemek için kullanılacak aletlerin üretilmesi ya da temin edilmesi, eylem yerinin araştırılması veya gözetlenmesi, eylemle ilgili çeşitli bilgiler toplanması, suç işlendikten sonra sorumlu tutulmayı önleyici tedbirler alınması, suçtan elde edilecek eşyalar için güvenli bir yer ayarlanması gibi fiiller hazırlık hareketleri olup, suç tipini oluşturan icra hareketlerinden önce gerçekleştirilen ve cezalandırılmayan davranışlardır.

Teşebbüs ise, suçun tamamlanmasından önce, fakat hazırlık hareketleri aşamasından sonra gelen, başlanmış ancak bitirilememiş bir eylemli aşamayı ifade eder. Bu kapsamda cezalandırılabilir davranışların, yani suça teşebbüsün sınırlarının saptanması, diğer bir ifadeyle suç yolunda ilerleyen sanıkla ilgili olarak hangi andan itibaren ceza hukukunun devreye gireceği sorununun çözülmesi gerekmektedir.

Öğretide; 5237 Sayılı TCK'nın 35. maddesinde teşebbüs açısından, "doğrudan doğruya icraya başlama" ölçütünün kabul edilmesiyle "objektif teori"nin benimsendiği, suçun kanuni tanımında unsur veya nitelikli hâl olarak belirtilmiş hareketlerin gerçekleştirilmesi hâlinde icra hareketlerinin başladığının kabul edilmesi, örneğin öldürmek için silahını hasmına doğrultarak nişan alınmasının icra hareketleri sayılması gerektiği, ancak öldürmek için silah veya zehir satın alınmasının belirleyici bir niteliğe sahip bulunmaması nedeniyle hazırlık hareketi sayılabileceği belirtilmiştir. (M. Koca–İ. Üzülmez; Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 6. Baskı, 2013, s. 393. ).

Özetle; bir kimsenin suça teşebbüsten dolayı cezalandırılabilmesi için, yapılan hareketlerin objektif olarak suçun kanuni tanımında öngörülen sonucu meydana getirmeye elverişli olmasıyla birlikte, aracın fail tarafından bu sonucu gerçekleştirmeye uygun biçimde kullanılması, ancak failin elinde olmayan nedenlerle icra hareketlerinin tamamlanamaması ya da tamamlanmasına karşın sonucun gerçekleşmemesi gerekir.”

Google Sites

Report abuse